Iron Lung

Er is iets oprecht bewonderenswaardigs aan Iron Lung, Mark "Markiplier" Fischbachs speelfilmdebuut. Hij heeft tenslotte een aanzienlijk bedrag van zijn eigen geld geïnvesteerd in het bewerken van het cult-horrorspel Iron Lung voor het grote scherm. Het is een project waarin hij niet alleen de hoofdrol speelt, maar ook regisseert, het scenario schrijft en de montage verzorgt, allemaal in ware YouTuber-geest.

Er is hier een ijver en passie – inderdaad, een liefde voor het bronmateriaal – wat duidelijk zichtbaar is. Het project is een verademing in een industrie die anders vaak meer wordt gezien als een fabriek waar films in bestuurskamers worden gemaakt dan door gepassioneerde liefhebbers. Het probleem is niet een gebrek aan passie of een 'kan-doen'-mentaliteit als het gaat om het produceren van een goede film. Hoe goed de bedoelingen ook mogen zijn.



Toen ik op de bank ging zitten om Iron Lung te kijken, had ik geen grote verwachtingen of voorkennis. Natuurlijk was ik vaag bekend met het plot van het spel, en Markiplier is een naam die ik eerder ben tegengekomen. Maar noch het spel, noch zijn YouTube-kanaal is iets waar ik me ooit echt mee heb beziggehouden. Toch is het in deze context heel passend om net als de protagonist in de film het onbekende in te trekken.

Het plot, ja. Voor degenen die, net als ik, niet bijzonder goed geïnformeerd zijn, speelt het geheel zich af in een duistere toekomst waarin alle mensen en planeten plotseling zijn verdwenen. De overlevenden bevinden zich op ruimtestations en zijn uiterst schaars. Kortom, de mensheid staat op de rand van ondergang.

In deze dystopische wereld volgen we een ter dood veroordeelde gevangene naar beneden in een uitgestrekte zee van bloed. Een reis ondernomen in een dubieus gebouwde onderzeeër zonder ramen, waar alle navigatie via camerabeelden en instrumentenpanelen plaatsvindt, terwijl de duisternis buiten langzaam steeds levendiger begint te worden. Het is donker, beklemmend en enigszins verontrustend. Een briljant kernconcept dat in wezen neerkomt op veel doen met een beetje en dat volledig leunt op sfeer en psychologische sensatie in plaats van op visuele spektakel.

Het werkt duidelijk heel goed voor het spel, maar als film doet het het aanzienlijk slechter.



Het grootste probleem? Lopen. Zodra ik begon met Iron Lung had ik een slecht gevoel, omdat ik merkte dat de totale speelduur net iets meer dan twee uur was. Dat paste niet goed bij het thema en wat ik al wist over het plot van het spel. Misschien is Fischbach iets te gefascineerd door het materiaal, want hij raakt volledig de weg kwijt in zijn zoektocht naar sfeer en mysterie.

We hebben het tenslotte over 120 minuten die grotendeels bestaan uit scènes waarin hij naar schermen staart, knoppen indrukt en reageert op vreemde geluiden buiten de onderzeeër. Het rustige tempo van de film strekt elk gevoel van onbehagen tot het uiterste op, en er is hier simpelweg niet veel te vinden behalve het sterke basisconcept. Het idee van een persoon gevangen in een metalen kist midden in een zee van bloed is zeker effectief in kleine hoeveelheden, maar het uitgangspunt ontwikkelt zich nooit tot iets groters of substantieels.

Tegelijkertijd zou het oneerlijk zijn te beweren dat de film kwaliteiten mist. Integendeel, er zijn hier verschillende scènes die laten zien dat Fischbach ongetwijfeld oog heeft voor visuele compositie, belichting en camerawerk. In scènes waarin de onderzeeër wordt opgeschud door onverklaarbare krachten, of waar onverklaarbare silhouetten verschijnen tussen de bloedplassen, is het moeilijk om geen parallellen te trekken met Lovecraft, Carpenter en kosmische horror. Op zijn best weet de film onmiskenbaar het gevoel van alleen zijn in een oneindig universum dat geen rekening houdt met menselijk leven.

Ik moet de film ook prijzen om het geluidsontwerp. Metalen gekraak, verre echo's en mechanische piepjes creëren effectief een gevoel van verstikkend onbehagen, en dit is vaak wat achter enkele van de meest opvallende momenten in Iron Lung schuilgaat.



Fischbach zelf is daarentegen een aanzienlijk zwakkere schakel. Hij doet het redelijk goed in scènes die om paniek of frustratie vragen, maar zodra de toon verandert naar iets meer emotioneel of ingetogen, stort zijn geloofwaardigheid volledig in. Het is niet per se slecht, gewoon ongelooflijk stijf en houterig, en het wordt duidelijk dat zijn wortels in YouTube liggen, met alles wat daarbij hoort. Hij is simpelweg niet in staat om de film op een geloofwaardige manier te dragen.

Iron Lung is creatief en ambitieus, en Fischbach probeert nooit een Hollywood-achtig verhaal te creëren, maar houdt zich vrij strikt aan hetzelfde kader als het spel. Hij maakt precies de vreemde, trage en ongemakkelijke film die hij zelf wil zien. Maar er is ook een reden waarom producenten verhalen bewerken, en waarom boekenschrijvers zelden bijzonder goede scenarioschrijvers zijn. Verschillende media vereisen simpelweg verschillende benaderingen.

Het resultaat is dat Iron Lung meer aanvoelt als een experiment dan als een echte film. Fans van het originele spel zullen het waarschijnlijk meer waarderen, maar de rest van ons kijkers verlangt er vooral naar om uit de onderzeeër te komen.